ขี้เหล็ก

ขี้เหล็ก

ขี้เหล็กเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงปานกลาง ผลัดใบ สูงประมาณ 8-15 เมตร ลำต้นมักคดงอเป็นปุ่มเปลือกสีเทาถึงสีน้ำตาลดำ ยอดอ่อนสีแดงเรื่อๆ ใบประกอบเป็นแบบขนนก เรียงสลับกัน มีใบย่อย 5-12 คู่ ปลายสุดมีใบเดียว ใบย่อยรูปขอบขนานด้านบนเกลี้ยง ดอกช่อสีเหลืองอยู่ตามปลายกิ่ง ดอกจะบานจากโคนช่อไปยังปลายช่อ กลีบเลี้ยงมี 3-4 กลีบ กลีบดอกมี 5 กลีบ เกสรตัวผู้10 อัน ผลเป็นฝักแบนยาวมีสีคล้ำ เมล็ดรูปไข่ยาวแบนสีน้ำตาลอ่อนเรียงตามขวางมี 20-30 เมล็ด เนื้อไม้มีสีน้ำตาลแก่เกือบดำ ส่วนของดอกและใบขี้เหล็กใช้เป็นอาหารในหลายประเทศ เช่น ไทย พม่า อินเดีย และมาเลเซีย เป็นต้น การขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด และตอนกิ่ง ปลูกได้ในดินทั่วไป
ขี้เหล็ก มีสรรพคุณทางสมุนไพรหลายด้าน เช่น แก้ร้อนใน ลดความดันโลหิตสูง ป้องกันเหน็บชา ขับพยาธิ เป็นต้น นอกจากนั้น ยังใช้แก้อาการนอนไม่หลับได้ เพราะภายในใบพบสารบาราคอล (barakol) ที่มีฤทธิ์ช่วยคลายเครียด ขี้เหล็กทานแล้วทำให้หลับสบาย ทั้งยังช่วยกระตุ้นการหลั่งน้ำและเกลือแร่ในลำไส้ ทำให้กากอาหารนุ่ม จึงช่วยแก้ท้องผูกด้วย.